Czym jest zespół nieszczelnego jelita?
Czym jest „nieszczelne jelito”?
Określenie „nieszczelne jelito” odnosi się do zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej. W prawidłowych warunkach nabłonek jelita umożliwia wchłanianie składników odżywczych, a jednocześnie ogranicza przenikanie drobnoustrojów, toksyn i antygenów do krwiobiegu. Ważną rolę pełnią w tym procesie ścisłe połączenia między komórkami nabłonka, warstwa śluzu, mikrobiota oraz układ odpornościowy. Kiedy integralność bariery zostaje zaburzona, niektóre cząsteczki mogą łatwiej przedostawać się ze światła jelita do organizmu. Jest to rzeczywiste zjawisko biologiczne, określane w badaniach jako zwiększona przepuszczalność jelitowa.
Czy „zespół nieszczelnego jelita” jest chorobą?
Samo zaburzenie przepuszczalności jelita jest dobrze opisane naukowo. Natomiast „zespół nieszczelnego jelita” nie jest obecnie jednoznacznie zdefiniowaną samodzielną jednostką chorobową z ustalonymi kryteriami diagnostycznymi. W internecie przypisuje mu się bardzo szeroki zakres objawów: wzdęcia, bóle brzucha, zmęczenie, bóle głowy, problemy skórne czy trudności z koncentracją. Objawy te są jednak niespecyficzne i mogą występować w wielu różnych chorobach. Nie można więc na ich podstawie samodzielnie rozpoznać zaburzenia bariery jelitowej.
W jakich chorobach występuje zwiększona przepuszczalność?
Zaburzenia bariery jelitowej obserwuje się między innymi w celiakii, nieswoistych chorobach zapalnych jelit, niektórych infekcjach przewodu pokarmowego oraz u części pacjentów z zespołem jelita nadwrażliwego. Są także badane w kontekście otyłości, chorób metabolicznych i niektórych schorzeń autoimmunologicznych. Nie zawsze wiadomo jednak, czy zwiększona przepuszczalność jest przyczyną choroby, jej skutkiem, czy jednym z wielu elementów jej przebiegu. W dużej części badań wykazywano zależność, ale nie udowodniono prostego związku przyczynowo-skutkowego.
Czy istnieje wiarygodny test?
Przepuszczalność jelit można oceniać w badaniach naukowych za pomocą testów z cukrami, na przykład laktulozą i mannitolem, a także przez pomiar wybranych markerów. Nie istnieje jednak jeden powszechnie akceptowany test, który pozwalałby rozpoznać „zespół nieszczelnego jelita” w rutynowej praktyce. Szczególną ostrożność należy zachować przy interpretacji komercyjnych oznaczeń zonuliny. Badania wskazują, że dostępne testy surowicze nie zawsze wiarygodnie odzwierciedlają przepuszczalność jelita cienkiego.
Czy można „uszczelnić jelita”?
Nie ma jednego suplementu ani uniwersalnej diety, które leczyłyby wszystkie zaburzenia bariery jelitowej. Podstawą jest rozpoznanie i leczenie choroby odpowiedzialnej za objawy. Korzystne znaczenie może mieć zróżnicowana dieta bogata w błonnik, ograniczenie alkoholu i wysoko przetworzonej żywności, regularny ruch oraz unikanie nieuzasadnionego stosowania leków mogących uszkadzać przewód pokarmowy. Probiotyki, prebiotyki i inne suplementy mogą wpływać na barierę jelitową, ale ich skuteczność zależy od konkretnego preparatu, dawki i badanej grupy. Nie powinny zastępować diagnostyki, szczególnie gdy występują przewlekła biegunka, utrata masy ciała, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedokrwistość lub silny ból brzucha.
„Nieszczelne jelito” opisuje więc ważny mechanizm biologiczny, lecz nie powinno być używane jako łatwe wyjaśnienie wszystkich niespecyficznych dolegliwości.
Źródło
- Lacy BE, Wise JL, Cangemi DJ. Leaky Gut Syndrome: Myths and Management. Gastroenterol Hepatol (N Y). 2024;20(5):264–272.
