Mikrobiota, stan zapalny i choroba hemoroidalna – znaczenie praktyczne
Hipoteza dotycząca związku mikrobioty jelitowej z chorobą hemoroidalną wskazuje, że profilaktyka i leczenie tego schorzenia nie powinny ograniczać się wyłącznie do stosowania preparatów miejscowych. Istotne znaczenie może mieć również regulacja rytmu wypróżnień, poprawa konsystencji stolca, ograniczenie nadmiernego parcia oraz wspieranie prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego. Nie oznacza to jednak, że probiotyki lub prebiotyki mogą być obecnie uznane za samodzielną metodę leczenia choroby hemoroidalnej.
Potencjalne mechanizmy działania mikrobioty
Mikrobiota jelitowa uczestniczy w fermentacji niestrawionych składników pokarmowych, zwłaszcza błonnika, a także w produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak maślan, propionian i octan. Metabolity te wspierają prawidłowe funkcjonowanie nabłonka jelitowego, regulują przepuszczalność bariery jelitowej oraz uczestniczą w modulowaniu odpowiedzi immunologicznej. W warunkach dysbiozy może dochodzić do zmniejszenia liczebności bakterii o potencjalnie korzystnym działaniu, osłabienia integralności bariery śluzówkowej oraz zwiększonego pobudzenia układu odpornościowego przez składniki mikroorganizmów. Procesy te mogą sprzyjać utrzymywaniu przewlekłego, miejscowego stanu zapalnego. Dotychczas nie zidentyfikowano jednak charakterystycznego profilu mikrobioty typowego dla osób z chorobą hemoroidalną. Nie wiadomo również, czy obserwowane zaburzenia mikrobiologiczne poprzedzają rozwój choroby, czy pojawiają się wtórnie w wyniku zaparć, nieprawidłowej diety, stosowanych leków lub zmniejszonej aktywności fizycznej.
Postępowanie żywieniowe i styl życia
Podstawowym elementem profilaktyki pozostaje zapobieganie zaparciom. Zaleca się stopniowe zwiększanie spożycia błonnika pokarmowego pochodzącego z warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, nasion roślin strączkowych, orzechów oraz nasion. Równocześnie należy zadbać o odpowiednią podaż płynów. Zwiększenie spożycia błonnika bez właściwego nawodnienia może prowadzić do nasilenia wzdęć, uczucia pełności, dyskomfortu, a u niektórych osób również zaparć. Ważne jest także unikanie długotrwałego siedzenia na toalecie, odkładania potrzeby wypróżnienia oraz intensywnego parcia. Defekacja powinna przebiegać bez nadmiernego wysiłku. W przypadku przewlekłego uczucia niepełnego wypróżnienia, konieczności długotrwałego parcia lub trudności z oddaniem stolca warto rozważyć diagnostykę w kierunku zaburzeń czynnościowych dna miednicy.
Probiotyki i prebiotyki
Probiotyki i prebiotyki mogą wspomagać regulację wypróżnień u wybranych pacjentów, szczególnie w przypadku zaparć czynnościowych.
W odniesieniu bezpośrednio do choroby hemoroidalnej brakuje obecnie badań potwierdzających, że określony probiotyk lub prebiotyk zmniejsza guzki krwawnicze, ogranicza krwawienie czy zapobiega nawrotom choroby. Ich potencjalna rola ma przede wszystkim charakter pośredni i może wynikać z poprawy rytmu wypróżnień, zmniejszenia zaparć oraz ograniczenia konieczności nadmiernego parcia. Modyfikacja mikrobioty pozostaje interesującym kierunkiem badań, powinna być jednak traktowana jako potencjalne uzupełnienie postępowania, a nie jego podstawowa forma.
Źródło
- Palumbo V.D. i wsp. Altered Gut Microbic Flora and Haemorrhoids: Could They Have a Possible Relationship? Journal of Clinical Medicine. 2023;12(6):2198. doi: 10.3390/jcm12062198.
