Probiotyki a wybrane parametry metaboliczne – czy dawka ma znaczenie?
Skuteczność probiotykoterapii zależy nie tylko od rodzaju i liczby zastosowanych szczepów, ale również od ich dawki, czasu suplementacji oraz stanu zdrowia badanej osoby. Dobrze pokazuje to polskie badanie przeprowadzone wśród kobiet z otyłością w okresie pomenopauzalnym. W badaniu zastosowano wieloszczepową kompozycję: Bifidobacterium bifidum W23, Bifidobacterium lactis W51, B. lactis W52, Lactobacillus acidophilus W37, L. brevis W63, L. casei W56, L. salivarius W24 oraz Lactococcus lactis W19 i W58. Warto podkreślić, że wyniki badań odnoszą się do tej konkretnej kombinacji szczepów, podawanej w określonych dawkach, a nie do dowolnego preparatu wieloszczepowego.
Do randomizowanego, podwójnie zaślepionego badania kontrolowanego placebo włączono 81 kobiet z otyłością w okresie pomenopauzalnym. Przez 12 tygodni uczestniczki otrzymywały placebo, niższą dawkę probiotyku – 2,5 × 10⁹ CFU dziennie, albo dawkę wyższą – 1 × 10¹⁰ CFU dziennie. W obu grupach przyjmujących probiotyk odnotowano korzystne zmiany wybranych parametrów metabolicznych. Szerszy zakres efektów zaobserwowano jednak przy wyższej dawce. W grupie tej zmniejszyły się między innymi stężenia glukozy i insuliny na czczo, wskaźnik insulinooporności HOMA-IR, cholesterol całkowity, cholesterol LDL, triglicerydy i kwas moczowy. Odnotowano również zmniejszenie obwodu talii, masy tkanki tłuszczowej oraz stężenia lipopolisacharydu (LPS), który wykorzystano jako pośredni marker zaburzeń bariery jelitowej. Masa ciała i BMI nie uległy natomiast istotnej zmianie.
Bezpośrednie porównanie dawek wykazało większą poprawę stężenia glukozy, insuliny, kwasu moczowego i HOMA-IR w grupie przyjmującej 1 × 10¹⁰ CFU niż w grupie stosującej dawkę czterokrotnie niższą. Sugeruje to, że w przypadku tej konkretnej mieszanki wpływ na zdrowie metaboliczne mógł być zależny od dawki. Kolejne analizy tej populacji wykazały także korzystne zmiany dotyczące funkcji śródbłonka i sztywności tętnic oraz aktywności metabolicznej mikrobioty. Nie oznacza to jednak, że probiotyk zastępuje dietę, aktywność fizyczną czy leczenie otyłości i insulinooporności. Badanie było stosunkowo niewielkie, trwało 12 tygodni i obejmowało wyłącznie kobiety z otyłością po menopauzie, dlatego wyników nie można bezpośrednio przenosić na wszystkie grupy pacjentów.
Najważniejszy wniosek jest praktyczny: oceniając probiotyk, należy zwracać uwagę nie tylko na nazwy szczepów, ale także na ich dzienną dawkę. Ten sam zestaw bakterii podany w różnych ilościach może nie wywoływać identycznego efektu metabolicznego.
Źródło
- Szulińska M, Łoniewski I, van Hemert S, Sobieska M, Bogdański P. Dose-dependent effects of multispecies probiotic supplementation on the lipopolysaccharide (LPS) level and cardiometabolic profile in obese postmenopausal women: a 12-week randomized clinical trial. Nutrients. 2018;10(6):773. doi:10.3390/nu10060773.
