Metabolomiczne oblicze SIBO – jak bakterie jelitowe wpływają na metabolizm gospodarza?
SIBO coraz częściej analizowane jest nie tylko jako problem nadmiernej liczby bakterii w jelicie cienkim, lecz także jako zaburzenie metaboliczne, immunologiczne i mikrobiologiczne jednocześnie. Z perspektywy metabolomicznej szczególnie ważne jest to, że bakterie obecne w jelicie cienkim są aktywne biologicznie: fermentują składniki pokarmowe, produkują gazy, przekształcają kwasy żółciowe, konkurują z gospodarzem
o składniki odżywcze i mogą wpływać na funkcję bariery jelitowej.
Produkcja wodoru i metanu
Jednym z najlepiej znanych skutków nadmiernej aktywności bakterii w jelicie cienkim jest fermentacja węglowodanów. W jej wyniku powstają m.in. wodór i metan. To właśnie te gazy mogą odpowiadać za część typowych objawów SIBO, takich jak wzdęcia, uczucie rozpierania, ból brzucha czy nadmierne oddawanie gazów. Co ciekawe, rodzaj dominującego gazu może mieć znaczenie kliniczne. Nadmierna produkcja metanu częściej wiązana jest
ze spowolnieniem pasażu jelitowego i zaparciami, natomiast dominacja wodoru może współwystępować z biegunką i nasilonymi wzdęciami.
Zaburzenia metabolizmu związków odżywczych
SIBO może również zaburzać metabolizm tłuszczów. Bakterie jelitowe mogą prowadzić do dekoniugacji kwasów żółciowych, przez co pogarsza się emulgacja i wchłanianie lipidów. Konsekwencją mogą być biegunki tłuszczowe, utrata masy ciała oraz niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, szczególnie witamin A, D i E. Innym ważnym aspektem jest konkurencja bakterii z gospodarzem o witaminę B12, co może sprzyjać jej niedoborowi. Jednocześnie część bakterii może syntetyzować foliany
i witaminę K, dlatego ich stężenia nie zawsze obniżają się w taki sam sposób.
Triada biomarkerów SIBO
Nowoczesne badania sugerują, że w SIBO warto patrzeć szerzej – przez pryzmat osi mikrobiota-metabolizm-odporność. Interesującą koncepcją jest tzw. triada biomarkerów obejmująca bakterie z rodzaju Bacteroides, profil metabolitów oraz zmiany w populacjach limfocytów. Oznacza to, że objawy SIBO mogą wynikać nie tylko z obecności bakterii w jelicie cienkim, lecz także z tego, jakie metabolity produkują i jak wpływają na układ odpornościowy. Takie podejście pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego
u różnych pacjentów SIBO może mieć odmienny przebieg. U jednych dominują wzdęcia i biegunki, u innych zaparcia, zmęczenie, niedobory lub objawy pozajelitowe. Mikrobiota jelitowa działa bowiem jak aktywny narząd metaboliczny, a jej zaburzenia mogą wpływać nie tylko na przewód pokarmowy, lecz także na cały organizm. W praktyce oznacza to, że SIBO nie powinno być postrzegane wyłącznie jako „za dużo bakterii”. To raczej zaburzenie równowagi ekosystemu jelita cienkiego, w którym znaczenie mają skład mikrobioty, dieta, metabolity bakteryjne, bariera jelitowa
i odpowiedź immunologiczna gospodarza.
Źródło
- DiBaise JK. Nutritional consequences of small intestinal bacterial overgrowth. Practical Gastroenterology. 2008;32(12):15–28.
- World Gastroenterology Organisation. Small Intestinal Bacterial Overgrowth. World Gastroenterology Organisation. Available from: https://www.worldgastroenterology.org/
- Wang Z, Tan W, Wu L, Zhang P, Xiong H, Zhu L, Huang J, Cui J, Li L, Guo C, He L, Wei H, Liu H. Bacteroides, Metabolites, and Lymphocytes: A Triad of Biomarkers in Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Food Science & Nutrition. 2025;13(6):e70367. doi: 10.1002/fsn3.70367.
