Zaparcia – częsty problem, który nie zawsze oznacza to samo
Zaparcia należą do najczęstszych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Definiuje się je jako trudne wypróżnienia, czasem sprawiające ból i dyskomfort, zwykle występujące rzadziej niż 3 razy
w tygodniu. W praktyce klinicznej ważne jest jednak nie tylko to, jak często pacjent oddaje stolec, ale również jego konsystencja, konieczność silnego parcia, uczucie niepełnego wypróżnienia czy ból podczas defekacji. Zaparcie może być objawem przejściowym, ale u części osób przybiera charakter przewlekły i znacząco obniża jakość życia.
Rodzaje zaparć
Wyróżnia się kilka typów zaparć. Jednym z najczęstszych jest zaparcie czynnościowe, w którym nie stwierdza się uchwytnej przyczyny organicznej, anatomicznej czy metabolicznej. Może ono dotyczyć zarówno dzieci, jak
i dorosłych. U dzieci problem ten bywa związany m.in. z bólem podczas wypróżniania, odwodnieniem, dietą ubogą w błonnik, trudnościami podczas odpieluchowania, stresem, stosowaniem leków lub predyspozycją rodzinną. Patofizjologia zaparć czynnościowych jest wieloczynnikowa i nie do końca poznana. Innym pojęciem jest przewlekłe zaparcie idiopatyczne, czyli takie, w którym mimo utrzymywania się objawów nie udaje się wykazać jednoznacznej przyczyny fizjologicznej lub anatomicznej. Z kolei zaparcie wtórne może wynikać z konkretnych czynników, np. stosowania leków, chorób metabolicznych i endokrynologicznych, zaburzeń neurologicznych, chorób przewodu pokarmowego lub zmian strukturalnych.
Czynniki wpływające na pojawienie się zaparć
Na pracę jelit wpływają także codzienne nawyki: niska podaż błonnika, niewystarczające nawodnienie, mała aktywność fizyczna, nadmiar kofeiny lub alkoholu. Dlatego w ocenie pacjenta z zaparciami nie wystarczy pytanie: „czy ma Pan/Pani zaparcia?”. Potrzebny jest dokładny wywiad dotyczący rytmu wypróżnień, diety, leków, chorób współistniejących i objawów alarmowych, takich jak krwawienie z odbytu, utrata masy ciała, wymioty, silny ból brzucha czy rodzinne występowanie nowotworów przewodu pokarmowego. Do leków mogących sprzyjać zaparciom należą m.in. opioidy, niektóre leki przeciwdepresyjne i przeciwcholinergiczne, preparaty żelaza i wapnia oraz część leków psychotropowych.
Źródło
- Diaz S, Bittar K, Hashmi MF, Mendez MD. Constipation. StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; updated 2023 Nov 12. NCBI Bookshelf.
