Lipoproteina(a) – ważny marker ryzyka sercowo-naczyniowego
Przez lata ocena ryzyka chorób sercowo-naczyniowych opierała się głównie na klasycznych parametrach lipidowych, takich jak cholesterol całkowity czy cholesterol frakcji LDL. Coraz więcej danych pokazuje jednak, że u części pacjentów, mimo prawidłowych wyników, nadal dochodzi do zawałów serca czy udarów. Jednym z wyjaśnień tego zjawiska jest lipoproteina(a), w skrócie Lp(a) – czynnik, który do niedawna pozostawał na marginesie rutynowej diagnostyki.
Lipoproteina(a) to cząsteczka bardzo podobna do LDL, potocznie nazywanego „złym cholesterolem”. Różni się jednak obecnością dodatkowego białka – apolipoproteiny(a). To właśnie ta unikalna budowa sprawia, że Lp(a) jest szczególnie niekorzystna dla układu sercowo-naczyniowego. Z jednej strony sprzyja odkładaniu się cholesterolu w ścianie naczyń, a z drugiej może zaburzać naturalne mechanizmy rozpuszczania zakrzepów. W efekcie podwyższone stężenie Lp(a) wiąże się ze zwiększonym ryzykiem miażdżycy, choroby wieńcowej, zawału serca i udaru mózgu.
Najważniejszą cechą lipoproteiny(a) jest jej silne uwarunkowanie genetyczne. Szacuje się, że aż około 90% jej stężenia zależy od genów i pozostaje względnie stałe przez całe życie. Oznacza to, że zdrowa dieta, aktywność fizyczna czy redukcja masy ciała – choć bardzo ważne dla układu sercowo-naczyniowego – mają niewielki wpływ na poziom Lp(a). Z tego powodu eksperci zalecają, aby każdy dorosły przynajmniej raz w życiu oznaczył stężenie Lp(a), szczególnie jeśli w rodzinie występowały przedwczesne choroby serca.
Rekomendacje precyzyjnie określają kryteria diagnostyczne:
- stężenie Lp(a) poniżej 30 mg/dl (75 nmol/l) uznawane jest za niskie ryzyko,
- wartości 30–50 mg/dl (75–125 nmol/l) stanowią tzw. strefę pośrednią,
- poziom powyżej 50 mg/dl (125 nmol/l) oznacza wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe,
- natomiast wartości przekraczające 180 mg/dl (450 nmol/l) wskazują na bardzo wysokie, wrodzone ryzyko, porównywalne z ciężkimi postaciami hipercholesterolemii rodzinnej.
W praktyce klinicznej oznaczenie Lp(a) pozwala lepiej zrozumieć tzw. ryzyko resztkowe – sytuację, gdy pacjent ma prawidłowy LDL, a mimo to rozwija chorobę serca. Lp(a) to więc nie nowa moda diagnostyczna, lecz ważny element układanki, który pomaga pełniej ocenić indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowe.
Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej, koniecznie sprawdźcie najnowsze rekomendacje Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego: https://diagnostyka.ptlipid.pl/rekomendacje-dotyczace-lipoproteiny-a/
