SIBO czy IBS? Dlaczego te schorzenia są tak często mylone?
Wzdęcia, bóle brzucha, nadmierna produkcja gazów, biegunki lub zaparcia – takie objawy codziennie zgłasza wielu pacjentów w gabinetach gastroenterologicznych. Przez lata większość z nich otrzymywała diagnozę zespołu jelita nadwrażliwego (IBS, ang. irritable bowel syndrome). Obecnie coraz więcej badań wskazuje jednak, że część osób spełniających kryteria IBS może jednocześnie cierpieć na przerost bakteryjny jelita cienkiego, czyli SIBO (ang. small intestinal bacterial overgrowth).
Czym jest IBS?
Zespół jelita nadwrażliwego należy do grupy zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego. Oznacza to, że nie obserwuje się w nim typowych zmian strukturalnych czy biochemicznych, które mogłyby wyjaśnić występujące objawy. Kluczową rolę odgrywają zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, nadwrażliwość trzewna, nieprawidłowa komunikacja pomiędzy jelitami a układem nerwowym oraz zmiany w składzie mikrobioty jelitowej.
Do najczęstszych objawów IBS należą:
- ból lub dyskomfort brzucha,
- wzdęcia,
- biegunki,
- zaparcia,
- uczucie niepełnego wypróżnienia,
- nadmierna produkcja gazów.
Rozpoznanie IBS opiera się głównie na kryteriach rzymskich i analizie objawów pacjenta.
Czym jest SIBO?
SIBO oznacza nadmierny rozrost bakterii w jelicie cienkim. W prawidłowych warunkach liczba bakterii w tej części przewodu pokarmowego jest znacznie mniejsza niż w jelicie grubym. Gdy dochodzi do zaburzeń motoryki przewodu pokarmowego, zmian anatomicznych, stosowania niektórych leków lub innych chorób współistniejących, bakterie mogą zacząć namnażać się w nadmiernej ilości.
Nadmiar bakterii prowadzi do fermentacji składników pokarmowych jeszcze w jelicie cienkim, czego efektem są:
- wzdęcia,
- uczucie pełności po posiłku,
- bóle brzucha,
- biegunki,
- nadmierna produkcja gazów,
- zaburzenia wchłaniania składników odżywczych.
Dlaczego SIBO i IBS są tak podobne?
Największym problemem diagnostycznym jest fakt, że objawy obu schorzeń niemal całkowicie się pokrywają. Zarówno pacjenci z IBS, jak i z SIBO najczęściej zgłaszają bóle brzucha, wzdęcia, uczucie przelewania, nadmierne gazy oraz zaburzenia rytmu wypróżnień. Badania wykazały, że osoby z IBS częściej uzyskują dodatnie wyniki testów w kierunku SIBO niż osoby zdrowe z grup kontrolnych. Jednocześnie szacuje się, że część pacjentów z IBS może mieć współistniejący przerost bakteryjny jelita cienkiego, choć dokładna częstość zależy od zastosowanej metody diagnostycznej.
Czy każdy przypadek IBS to SIBO?
Nie. Chociaż pomiędzy tymi schorzeniami istnieje wyraźny związek, nie są one tym samym problemem. IBS jest zaburzeniem wieloczynnikowym, w którego rozwoju uczestniczą m.in.:
- zaburzenia osi jelito-mózg,
- stres,
- zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego,
- nadwrażliwość trzewna,
- przebyte infekcje jelitowe,
- dysbioza jelitowa.
SIBO natomiast jest konkretnym stanem związanym z nadmiernym rozrostem bakterii w jelicie cienkim. Może współistnieć z IBS, ale może również występować niezależnie od niego.
Jak odróżnić SIBO od IBS?
W przypadku IBS nie istnieje pojedynczy test laboratoryjny potwierdzający rozpoznanie. Diagnoza opiera się głównie na charakterystycznych objawach i wykluczeniu innych chorób.
W diagnostyce SIBO wykorzystuje się przede wszystkim wodorowe i metanowe testy oddechowe. Warto jednak pamiętać, że diagnostyka SIBO nie jest idealna, a interpretacja wyników testów oddechowych nadal budzi pewne kontrowersje.
SIBO i IBS to dwa odrębne schorzenia, które mogą dawać bardzo podobne objawy. Coraz więcej badań wskazuje jednak, że u części pacjentów z IBS współistnieje przerost bakteryjny jelita cienkiego. Właśnie dlatego osoby z przewlekłymi wzdęciami, bólami brzucha, biegunkami lub zaparciami wymagają dokładnej diagnostyki, a nie jedynie przypisania objawów „wrażliwym jelitom”. Współczesne badania pokazują, że mikrobiota jelitowa odgrywa istotną rolę zarówno w IBS, jak i SIBO. Lepsze zrozumienie tych zależności może w przyszłości pozwolić na bardziej spersonalizowane leczenie pacjentów z przewlekłymi dolegliwościami ze strony przewodu pokarmowego.
Źródła
- Ghoshal UC, Ghoshal U. Small Intestinal Bacterial Overgrowth and Irritable Bowel Syndrome: A Bridge between Functional Organic Dichotomy. Gut Liver. 2017.
- Shah A, Talley NJ, Jones M, et al. A Systematic Review and Meta-Analysis of Case-Control Studies Evaluating the Prevalence of Small Intestinal Bacterial Overgrowth in IBS. Neurogastroenterol Motil. 2020.
