Probiotyki w zaparciach – czy mogą pomóc?
Przewlekłe zaparcia należą do najczęstszych zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego. Problem ten nie ogranicza się wyłącznie do rzadszych wypróżnień. Pacjenci często zgłaszają także twardy stolec, nadmierne parcie, uczucie niepełnego wypróżnienia, wzdęcia oraz dyskomfort brzucha. Coraz więcej badań wskazuje, że jednym z elementów biorących udział w rozwoju zaparć może być zaburzony skład mikrobioty jelitowej.
Wyniki metaanalizy
W pracy Garzon Mora i Jaramillo, opublikowanej w 2024 roku, przeanalizowano skuteczność probiotyków u pacjentów z zaparciami. Autorzy przeprowadzili systematyczny przegląd piśmiennictwa
i metaanalizę obejmującą 10 badań oraz łącznie 1243 pacjentów. Analiza wykazała, że stosowanie probiotyków było istotnie bardziej skuteczne niż placebo w łagodzeniu zaparć, choć autorzy podkreślili także dużą heterogeniczność wyników między badaniami. Oznacza to, że efekt probiotykoterapii może zależeć od wielu czynników, w tym rodzaju zastosowanego szczepu, dawki, czasu suplementacji, wieku pacjentów, diety oraz wyjściowego składu mikrobioty jelitowej.
Mechanizm działania probiotyków
Mechanizm działania probiotyków w zaparciach jest wielokierunkowy. Probiotyki mogą wpływać na skład mikrobioty jelitowej, zwiększać produkcję metabolitów bakteryjnych, w tym krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, oraz modulować motorykę jelit. Część szczepów może także wpływać na konsystencję stolca i skracać czas pasażu jelitowego.
W praktyce oznacza to, że odpowiednio dobrany probiotyk może wspierać bardziej regularne wypróżnienia, ale nie powinien być traktowany jako uniwersalne rozwiązanie dla każdego pacjenta. Warto podkreślić, że zaparcia są objawem, a nie chorobą. Mogą wynikać z niedostatecznej podaży błonnika i płynów, małej aktywności fizycznej, zaburzeń osi
jelito-mózg, stosowania niektórych leków, chorób metabolicznych, neurologicznych lub problemów gastroenterologicznych. Dlatego u osób
z przewlekłymi lub nasilonymi objawami konieczna jest diagnostyka
i ustalenie przyczyny zaparć.
Probiotyki mogą być wartościowym elementem postępowania, szczególnie jako uzupełnienie zmiany diety, zwiększenia podaży błonnika, odpowiedniego nawodnienia i aktywności fizycznej. Najważniejsze jest jednak, aby wybierać preparaty o udokumentowanym działaniu, najlepiej zawierające szczepy oceniane w badaniach klinicznych. Nie każdy probiotyk będzie działał tak samo – skuteczność jest szczepozależna.
Źródło
- Garzon Mora N, Jaramillo AP. Effectiveness of Probiotics in Patients With Constipation: A Systematic Review and Meta-Analysis. Cureus. 2024;16(1):e52013. doi:10.7759/cureus.52013.
