Schorzenia przewodu pokarmowego a odpowiedni dobór błonnika
Błonnik pokarmowy a zaburzenia gastroenterologiczne
Błonnik pokarmowy jest jednym z najważniejszych składników diety wspierających prawidłową pracę przewodu pokarmowego. Wpływa na objętość stolca, pasaż jelitowy, mikrobiotę jelitową oraz produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Nie oznacza to jednak, że
w każdym zaburzeniu jelitowym należy po prostu „jeść więcej błonnika”. Dobrym przykładem są zaparcia. Powszechnie uważa się, że wystarczy zwiększyć spożycie produktów pełnoziarnistych, warzyw czy otrębów. Tymczasem nie zawsze jest to właściwe postępowanie. Zaparcia mogą wynikać m.in. z zaburzeń motoryki jelit, chorób metabolicznych, neurologicznych, niedoczynności tarczycy, działań niepożądanych leków, odwodnienia, zaburzeń defekacji lub zmian organicznych. Dlatego przed intensywnym zwiększaniem ilości błonnika warto przeprowadzić diagnostykę, szczególnie jeśli zaparcia pojawiły się nagle, towarzyszy im ból, krew w stolcu, chudnięcie, niedokrwistość lub zmiana rytmu wypróżnień. World Gastroenterology Organisation podkreśla, że dieta bogata w błonnik może być pomocna w leczeniu zaparć, ale u części pacjentów duża ilość błonnika może nasilać wzdęcia, ból brzucha i dyskomfort. Powinniśmy kierować się schematem: najpierw diagnoza lekarska, a następnie interwencja dietetyczna.
Kiedy błonnik rozpuszczalny, a kiedy nierozpuszczalny?
W praktyce ważne jest rozróżnienie błonnika rozpuszczalnego
i nierozpuszczalnego. Błonnik rozpuszczalny, obecny m.in. w babce jajowatej, owsie, pektynach, części warzyw i owoców, wiąże wodę i tworzy żel. Może pomagać zarówno w biegunkach czynnościowych, jak i w zespole jelita drażliwego, ponieważ poprawia konsystencję stolca i jest zwykle lepiej tolerowany. Psyllium, czyli łuska babki jajowatej, jest jednym z najlepiej przebadanych rodzajów takiego błonnika i najczęściej polecanym
w przypadku problemów z nadkurczliwością jelit. Błonnik nierozpuszczalny, obecny m.in. w otrębach pszennych, produktach pełnoziarnistych, skórkach warzyw i owoców, zwiększa objętość mas kałowych i może przyspieszać pasaż jelitowy. Może być korzystny u części osób z zaparciami czynnościowymi. Jeśli jednak mamy do czynienia ze zwężeniami lub niedrożnościami powodującymi zaparcia, może znacząco pogorszyć stan pacjenta.
Dobór błonnika powinien być więc indywidualny. W chorobach przewodu pokarmowego liczy się nie tylko ilość, ale przede wszystkim rodzaj, tolerancja i kliniczny kontekst objawów.
Źródło
- World Gastroenterology Organisation. Diet and the Gut oraz Constipation: a global perspective. Dostęp: www.worldgastroenterology.org.
