Probiotyki jako wsparcie w stłuszczeniowej chorobie wątroby – wyniki metaanalizy
Metaboliczna stłuszczeniowa choroba wątroby, określana obecnie jako MASLD, jest jednym z najczęstszych przewlekłych zaburzeń hepatologicznych. Jej rozwój wiąże się z nadmiernym gromadzeniem tłuszczu w komórkach wątroby, insulinoopornością, zaburzeniami gospodarki lipidowej i przewlekłym stanem zapalnym. Szacuje się, że problem ten może dotyczyć nawet co trzeciej lub co czwartej osoby dorosłej, dlatego poszukuje się strategii, które mogłyby wspierać leczenie dietetyczne i metaboliczne.Coraz więcej uwagi poświęca się osi jelito-wątroba. Mikrobiota jelitowa może wpływać na metabolizm kwasów żółciowych, przepuszczalność bariery jelitowej, nasilenie endotoksemii metabolicznej oraz regulację stanu zapalnego. Z tego powodu probiotyki są analizowane jako potencjalne narzędzie wspierające terapię MASLD. Czy wyniki badań rzeczywiście potwierdzają ich skuteczność?
Co pokazuje metaanaliza badań klinicznych?
W metaanalizie randomizowanych badań klinicznych opublikowanej
w Frontiers in Endocrinology oceniono wpływ suplementacji probiotycznej
u pacjentów z MASLD. Do analizy włączono 15 badań obejmujących łącznie 772 uczestników. Autorzy oceniali przede wszystkim parametry funkcji wątroby, metabolizmu glukozy i lipidów oraz wybrane markery zapalne. Wyniki sugerują, że probiotyki mogą korzystnie wpływać na część parametrów biochemicznych związanych z funkcją wątroby. W porównaniu z grupą kontrolną suplementacja wiązała się z istotnym statystycznie obniżeniem aktywności enzymów wątrobowych: ALT średnio o 11,76 U/l, AST
o 9,08 U/l oraz GGT o 5,67 U/l. Są to markery często wykorzystywane
w praktyce klinicznej do oceny uszkodzenia lub przeciążenia komórek wątrobowych.
Wpływ na insulinooporność
Istotnym wynikiem była również poprawa w zakresie metabolizmu glukozy. Suplementacja probiotyczna istotnie obniżała wskaźnik HOMA-IR (średnio
o 0,62 jednostki). Ma to ogromne znaczenie, ponieważ insulinooporność jest jednym z kluczowych mechanizmów rozwoju i progresji stłuszczeniowej choroby wątroby. Poprawa wrażliwości tkanek na insulinę może więc pośrednio wspierać redukcję zaburzeń metabolicznych towarzyszących MASLD.
Profil lipidowy i stan zapalny
Metaanaliza nie wykazała istotnego wpływu probiotyków na stężenie cholesterolu całkowitego, frakcji LDL, trójglicerydów ani na wybrane markery stanu zapalnego, takie jak białko C-reaktywne i TNF-α. Oznacza to, że probiotyki nie powinny być traktowane jako samodzielna metoda poprawy profilu lipidowego czy redukcji zapalenia ogólnoustrojowego.
Czy probiotyki mogą być elementem terapii MASLD?
Dostępne dane wskazują, że probiotyki mogą stanowić wartościowe uzupełnienie postępowania u części pacjentów z MASLD, zwłaszcza
w kontekście poprawy aktywności enzymów wątrobowych i insulinooporności. Nie zastępują jednak podstaw leczenia, czyli redukcji masy ciała w przypadku jej nadmiaru, odpowiednio zbilansowanej diety, regularnej aktywności fizycznej oraz leczenia współistniejących zaburzeń metabolicznych. Warto również podkreślić, że skuteczność probiotykoterapii może zależeć od zastosowanych szczepów, dawki, czasu suplementacji, wieku pacjenta, BMI oraz stopnia zaawansowania choroby. Dlatego probiotyk powinien być dobierany jako element szerszej strategii.
Probiotyki mogą wspierać wybrane parametry metaboliczne i wątrobowe u pacjentów ze stłuszczeniem wątroby, ale nie są uniwersalnym ani samodzielnym leczeniem tej choroby. Największy sens mają jako element kompleksowego postępowania obejmującego dietę, aktywność fizyczną
i kontrolę insulinooporności.
Źródło
- Wang Q, Wang Z, Pang B, Zheng H, Cao Z, Feng C, Ma W, Wei J. Probiotics for the improvement of metabolic profiles in patients with metabolic-associated fatty liver disease: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Endocrinol (Lausanne). 2022 Nov 3;13:1014670. doi: 10.3389/fendo.2022.1014670. PMID: 36407321; PMCID: PMC9670148.
