Probiotyki jako strategia poprawy tolerancji metforminy u pacjentów z cukrzycą typu 2 – wnioski z badania ProGasMet
Metformina pozostaje lekiem pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2, jednak jej stosowanie bywa ograniczone przez działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego. Objawy takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunki są jedną z głównych przyczyn nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych oraz odstawiania leczenia. W tym kontekście rośnie zainteresowanie rolą mikrobioty jelitowej w tolerancji metforminy oraz możliwością jej modulacji za pomocą probiotyków.
Założenia i cel badania ProGasMet
Badanie kliniczne ProGasMet (Probiotics in Metformin Intolerant Patients with Type 2 Diabetes), którego autorką jest dr hab. Katarzyna Nabrdalik, zostało zaprojektowane w celu oceny, czy suplementacja probiotykami może:
- zmniejszyć nasilenie objawów żołądkowo-jelitowych związanych
z terapią metforminą, - poprawić tolerancję leku,
- umożliwić kontynuację lub optymalizację leczenia u pacjentów
z cukrzycą typu 2.
Punktem wyjścia badania była hipoteza, że metformina – oprócz działania metabolicznego – istotnie wpływa na skład i funkcję mikrobioty jelitowej,
a zaburzenia tej równowagi mogą leżeć u podłoża jej działań niepożądanych.
Rola mikrobioty jelitowej w nietolerancji metforminy
Coraz więcej danych wskazuje, że metformina zmienia skład bakterii jelitowych, zwiększa produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych oraz wpływa na motorykę jelit i metabolizm kwasów żółciowych. Choć część tych zmian ma korzystny wpływ na gospodarkę węglowodanową,
u niektórych pacjentów może prowadzić do nadmiernej produkcji gazów
i objawów dyspeptycznych. Probiotyki, poprzez stabilizację mikrobioty
i poprawę funkcji bariery jelitowej, stanowią potencjalne narzędzie łagodzenia tych efektów.
Na czym polegało badanie?
Badanie zaprojektowano w modelu podwójnie zaślepionym
z naprzemiennym podawaniem preparatów, co oznacza, że ani pacjenci, ani zespół badawczy nie posiadali informacji o tym, czy w danym etapie uczestnik otrzymywał probiotyk czy placebo. Uczestników podzielono na dwie grupy, które różniły się kolejnością stosowanych interwencji.
W pierwszym etapie jedna z grup przyjmowała probiotyk wieloszczepowy przez okres 12 tygodni, po czym – po zakończeniu fazy interwencyjnej – przechodziła na placebo stosowane przez kolejne 12 tygodni. Druga grupa realizowała ten sam schemat, lecz w odwrotnej sekwencji. Łączny czas obserwacji jednego uczestnika wynosił 32 tygodnie. Zastosowany preparat probiotyczny zawierał ściśle określone, zdefiniowane szczepy bakterii, dobrane pod kątem potencjalnego wpływu na funkcjonowanie przewodu pokarmowego i modulację mikrobioty jelitowej (Bifidobacterium lactis W52, Lactobacillus brevis W63, Lactobacillus casei W56, Lactococcus lactis W19, Lactococcus lactis W58, Lactobacillus acidophilus W37, Bifidobacterium bifidum W23, Lactobacillus salivarius W24).
Znaczenie kliniczne wyników badania
Stosowanie probiotyków łącznie z metforminą istotnie zmniejszyło częstość występowania, ilość i nasilenie nudności, częstość i nasilenie wzdęć/bólu brzucha, a także spowodowało znaczną poprawę tolerancji metforminy. Wyniki badania ProGasMet sugerują, że zastosowanie probiotyków
u pacjentów z nietolerancją metforminy może:
- zmniejszać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego,
- poprawiać komfort terapii,
- zwiększać akceptację i długoterminową adherencję do leczenia.
Ma to istotne znaczenie praktyczne, ponieważ utrzymanie metforminy
w schemacie leczenia wiąże się nie tylko z dobrą kontrolą glikemii, ale również z udokumentowanymi korzyściami sercowo-naczyniowymi
i metabolicznymi. Badanie ProGasMet wpisuje się w szerszy nurt medycyny spersonalizowanej, w której coraz większą rolę odgrywa mikrobiota jelitowa.
Źródło
- Nabrdalik K, Drożdż K, Kwiendacz H, Skonieczna-Żydecka K, Łoniewski I, Kaczmarczyk M, Wijata AM, Nalepa J, Holleman F, Nieuwdorp M, Gumprecht J. Clinical Trial: Probiotics in Metformin Intolerant Patients with Type 2 Diabetes (ProGasMet). Biomed Pharmacother. 2023 Dec;168:115650. doi: 10.1016/j.biopha.2023.115650. Epub 2023 Oct 7. PMID: 37812890.
Przeczytaj więcej
Metformina – lek o szerokim spektrum działania i unikalnym profilu farmakologicznym
Probiotyki łagodzą objawy uboczne metforminy. Wyniki metaanalizy
