Probiotyki, postbiotyki, synbiotyki, psychobiotyki i mykobiotyki – jak się w tym nie pogubić?
Jeszcze kilka lat temu w rozmowach o mikrobiocie dominowało głównie jedno pojęcie: probiotyki. Dziś terminów jest znacznie więcej, a obok probiotyków pojawiają się także postbiotyki, synbiotyki, psychobiotyki czy mykobiotyki. Brzmi to podobnie, ale nie oznacza tego samego. Warto uporządkować te pojęcia, bo w praktyce klinicznej i suplementacyjnej łatwo je pomylić.
Probiotyki
Probiotyki to najlepiej zdefiniowana grupa. Zgodnie z konsensusem ISAPP są to żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiedniej ilości, wywierają korzystny efekt zdrowotny u gospodarza. Kluczowe są tu trzy elementy: probiotyk musi być żywy, dobrze scharakteryzowany i podany
w dawce, w której jest skuteczny. Do probiotyków należą zarówno szczepy bakterii, jak
i grzybów, które powinny bytować w przewodzie pokarmowym człowieka.
Synbiotyki
Synbiotyki to połączenie probiotyku z substancją, która wspiera jego działanie lub selektywnie odżywia korzystne mikroorganizmy. Według nowszego konsensusu mogą działać komplementarnie albo synergistycznie. W praktyce oznacza to, że preparat zawiera zarówno żywe mikroorganizmy, jak i składnik sprzyjający ich funkcjonowaniu w jelicie (zazwyczaj odpowiednie frakcje błonnika pokarmowego).
Postbiotyki
Postbiotyki to preparaty złożone z inaktywowanych mikroorganizmów i/lub ich fragmentów, które również mogą przynosić korzyści zdrowotne. Pamiętajmy o tym, że postbiotyk nie kolonizuje jelita, a pomimo tego może wywierać silny wpływ na układ pokarmowy. Jego efekt może wynikać
z obecności fragmentów ściany komórkowej, metabolitów lub innych bioaktywnych składników. Ten termin został formalnie uporządkowany przez ISAPP dopiero w ostatnich latach.
Psychobiotyki
Psychobiotyki to pojęcie odnoszące się do mikroorganizmów lub preparatów pochodzenia mikrobiologicznego, w tym probiotyków, które mogą wpływać na oś jelito-mózg. Badania sugerują, że wybrane szczepy
i ich metabolity mogą modulować szlaki immunologiczne, nerw błędny, metabolizm tryptofanu czy wytwarzanie związków neuroaktywnych. Nie każdemu probiotykowi można przypisać działanie „psychobiotyczne”. Aby probiotyk stał się psychobiotykiem, musi mieć potwierdzoną skuteczność
w badaniach klinicznych.
Mykobiotyki
Najmniej uporządkowane terminologicznie są mykobiotyki. W literaturze częściej mówi się o mykobiomie jelitowym, czyli grzybiczym komponencie mikrobioty, niż o formalnej definicji „mykobiotyków”. W praktyce pojęcie to bywa używane opisowo wobec preparatów zawierających drożdże, składniki grzybów lub rozwiązań ukierunkowanych na modulację relacji bakterie–grzyby w jelicie. To ciekawy i rozwijający się obszar, ale trzeba podkreślić, że nie ma on jeszcze tak dobrze ustalonych ram definicyjnych jak probiotyki, synbiotyki czy postbiotyki.
Źródło
- Hill C, et al. Expert consensus document. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic.
- Swanson KS, et al. The International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics consensus statement on the definition and scope of synbiotics. 2020.
- Salminen S, et al. The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics consensus statement on the definition and scope of postbiotics. 2021.
- Hager CL, et al. The Mycobiome: Role in Health and Disease, and as a Potential Probiotic Target. 2017.
