Galaktooligosacharydy (GOS) – błonnik o szczególnych właściwościach
Czym są GOS?
Galaktooligosacharydy, czyli GOS, to frakcja rozpuszczalnego, nieulegającego trawieniu błonnika o działaniu prebiotycznym. Zbudowane są z cząsteczek galaktozy połączonych w krótkie łańcuchy. Nie są rozkładane w jelicie cienkim, dlatego docierają do jelita grubego, gdzie stają się pożywką dla wybranych drobnoustrojów jelitowych. To właśnie ta cecha sprawia, że GOS są zaliczane do najlepiej poznanych prebiotyków. Najczęściej podkreślaną właściwością GOS jest ich zdolność do selektywnego wspierania wzrostu korzystnych bakterii, zwłaszcza z rodzaju Bifidobacterium i niektórych bakterii z rodzaju Lactobacillus. Oznacza to, że GOS aktywnie wpływają na skład mikrobioty jelitowej. Ten efekt określa się jako działanie bifidogenne i to właśnie on stanowi podstawę większości potencjalnych korzyści zdrowotnych tej frakcji błonnika.
Produkty fermentacji GOS
Fermentacja GOS przez bakterie jelitowe prowadzi również do powstawania krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), które pomagają utrzymać prawidłowe środowisko w jelicie grubym. Dzięki temu GOS mogą pośrednio wspierać funkcjonowanie bariery jelitowej, metabolizm komórek nabłonka oraz lokalną równowagę immunologiczną. Oligosacharydy tego typu mogą także oddziaływać na komórki odpornościowe i nabłonkowe bardziej bezpośrednio, modulując wydzielanie cytokin i komunikację między nabłonkiem a układem immunologicznym.
Mleko mamy a GOS
GOS są podobne strukturalnie do części oligosacharydów mleka kobiecego, dlatego często wykorzystuje się je w żywności funkcjonalnej i preparatach przeznaczonych dla niemowląt. Nie oznacza to oczywiście, że działają identycznie, ale również korzystnie wpływają na rozwój mikrobioty już od wczesnych etapów życia.
O czym warto pamiętać podczas suplementacji?
Warto jednak pamiętać, że jak każda fermentująca frakcja błonnika, GOS nie zawsze są obojętne dla przewodu pokarmowego. W umiarkowanych ilościach zwykle są dobrze tolerowane, ale przy większym spożyciu mogą nasilać gazy, uczucie pełności, wzdęcia, a nawet działać lekko osmotycznie. Dlatego najlepiej wprowadzać je stopniowo.
Źródła
- Macfarlane GT, Steed H, Macfarlane S. Bacterial metabolism and health-related effects of galacto-oligosaccharides and other prebiotics. J Appl Microbiol. 2008 Feb;104(2):305-44. doi: 10.1111/j.1365-2672.2007.03520.x. PMID: 18215222.
- Mei Z, Yuan J, Li D. Biological activity of galacto-oligosaccharides: A review. Front Microbiol. 2022 Sep 6;13:993052. doi: 10.3389/fmicb.2022.993052. PMID: 36147858; PMCID: PMC9485631.
